Home Qendrore Nga një vend i pashpresë deri te kthesa! Çudia e Shqipërisë –...

Nga një vend i pashpresë deri te kthesa! Çudia e Shqipërisë – cili ishte sekreti?

155
0
SHARE

Profesori dhe eksperti ndërkombëtar i zhvillimit të ekonomisë, Ricardo Hausmann, vlerëson lart kthesën e Shqipërisë nga viti 2013 e këndej…

Ai thotë: “Nëse e mban normën aktuale të rritjes, Shqipëria mund të arrijë në të ardhmen Gjermaninë, kur bëhet fjalë për të ardhurat për kokë banori”.

Për shumicën, Shqipëria dukej e pashpresë. Tani kthesa e Shqipërisë është një burim shprese për të tjerët, shkroi ekonomisti Ricardo Hausmann në analizën e tij për zhvillimin ekonomik të Shqipërisë dhe stabilitetin e valutës shqiptare – Lekut.

Pesë vjet më parë, Shqipëria u përball me një situatë vërtet të keqe. Greqia dhe Italia dolën nga kriza e euros, remitancat dhe flukset hyrëse të kapitalit patën rënë dhe ekonomia iu nënshtruat ngadalësimit serioz, shkruan profesor Ricardo Hausmann, krijues i hartave të grupimeve ekonomike.
Por Shqipëria bëri një ndryshim, ajo ringjalli ekonominë dhe rriti eksportet.

Deficiti fiskal, kujton ai në shkrimin e tij, u ngritën më shumë se 7% të PBB-së, në kohën e rënies së aksesit në tregjet e jashtme financiare, ndërsa normat e interesit brenda vendit shin të larta.

Përveç kësaj, kompania e shpërndarjes së energjisë elektrike ishte në krizë operacionale dhe financiare, sepse nuk mund të paguante për energjinë elektrike që do të blihej nga kompanitë e prodhimit të energjisë elektrike. Detyrimet e papaguara të të dy qeverive dhe kompanive të energjisë kanë nxitur rritjen e kredive me probleme në sistemin bankar. Të gjithë faktorët e rezultatit katastrofik ishin ndërhyrës.

Menjëherë pas kësaj, ekonomia filloi të rritet me një normë prej 4, 2 për qind, e cila çoi në një rritje të eksportit dyshifror në bujqësi, në miniera, prodhim, energji, turizëm dhe të biznesit të shërbimeve.

Në një kohë kur ekonomitë e vendeve si Argjentina, Turqia, Nigeria dhe Afrika e Jugut janë përballur me rënien e monedhës dhe rritjen e normave të interesit, Shqipëria ka normat më të ulëta të interesit dhe një monedhë të fortë.

Nëse e mban normën aktuale të rritjes, tha ky ekonomist, Shqipëria mund të arrijë në të ardhmen Gjermaninë, kur bëhet fjalë për të ardhurat për kokë banori.

Cili ishte sekreti i ndryshimit të Shqipërisë?

Së pari, ndryshe nga shumë vende që shtyjnë ndërmarjjen e veprimeve derisa nuk bëhet tepër vonë, kryeministri Edi Rama i bëri thirrje FMN-së, në momentin që ai erdhi në pushtet, në shtator 2013. Qeveria e tij atëherë negocioi një program që i lejonte Shqipërisë të marrë mbështetje financiare, dhe kështu të vëjë arkën fiskale në rregull. Programi tre vjeçar përfundoi me sukses pothuajse dy vjet më parë, ndërsa raporti i borxhit ndaj PBB-së mbeti në një trend rënës.

Këtë vit ai, borxhi, reduktohet për 2.5% të PBB-së, ndërkohë që vendi po rrit ndjeshëm buxhetin e investimeve publike.

“Për të qenë në gjendje të rritet, pavarësisht konsolidimit fiskal, diçka tjetër ka për të tërhequr ekonominë, zakonisht eksportit dhe rritjen e eksportit në Shqipëri -. Unë pashë se ajo nuk ishte për shkak të fatit të thjeshtë, por përpjekjet e palodhshme të shfrytëzimit të mundësive”.

Në vend që të ndiqte qëndrimin të pritësh në listë dhe t’i alësh stihisë gjendjen, thotë profesori Hausmann, Shqipëria ka bërë një prioritet në politikën e saj, në dijeni të problemit. Kjo praktikë është e njohur dhe fillon duke regjistruar problemin, duke identifikuar shkaqet e saj dhe duke gjetur mënyra për ta zgjidhur atë.

Kjo ka çuar në shumë ide që kanë provuar të jenë të fuqishme. Në bujqësi, për shembull, ata ndihmuan fermerët e vegjël të lidheshin me teknologji më të mirë dhe tregje më fitimprurëse, duke krijuar një bum në eksportin e perimeve. Në sektorin e energjisë elektrike, qeveria miratoi një strategji të pazakontë për ndryshimin e sjelljes së qytetarëve në lidhje me vjedhjen e energjisë elektrike dhe mospagesës, e cila në vitin 2015 çoi në një ndryshim prej gati 2% të GDP-së.

Ngjashëm, grupet e konsultimit në prodhim dhe turizëm kanë identifikuar fusha për përmirësim. Shqipëria ka investuar në rimëkëmbjen e qyteteve të saj të vjetra dhe tani po investon në 100 fshatra me potencial të fortë agro-turistik. Nuk është çudi që turizmi po rritet me shifra të dyfishta.

Për më tepër, ambasadorët e vendit tani po përdorin një strategji të përbashkët për të nxitur investimet e huaja nëpërmjet angazhimit të drejtpërdrejtë me firmat. Dhe politikëbërësit tani anagzhojnë në investime diasporën shqiptare.

Risitë nuk ishin vetëm në nivel kombëtar. Erion Veliaj, kryetar i bashkisë së Tiranës, trefishoi të ardhurat komunale nga marrja e pushtetit bashkiak në vitin 2015.

Mësimet për vendet e tjera janë të qarta. Suksesi në raste jo të mira, pothuajse në mjerim, ndodh kur qeveritë bëhen të vetëdijshme për gjendjen dhe dobësitë e tyre, atëherë ata mund të përcaktojnë dhe drejtojnë qëllimet e tyre dhe të kërkojnë pa u lodhur mënyrat për të arritur këto qëllime. Në këtë proces, vendi nuk është i vetëm, thotë profesori.

Një sistem i ndihmës financiare ndërkombëtare i udhëhequr nga FMN dhe institucionet e zhvillimit financiar mund të jetë një ndihmë e madhe. Por, vendet duhet të kuptojnë se kur dhe sa më mirë t’i përdorin ato. Këto institucione mund të përmirësojnë kapacitetet e qeverisë, por nuk mund të zëvendësojnë angazhimin e qeverisë.

Mësimi për BE-në është i qartë: kur mendoni rreth vendeve për anëtarësim si Shqipëria dhe pjesën tjetër të Ballkanit Perëndimor, është e rëndësishme për të parë jo vetëm në atë që këto vende kanë qenë, por në atë që ata e bëjnë në mënyrë që të bëhen çfarë duan.

Për shumicën, Shqipëria dukej e pashpresë. Tani, ndryshimi i Shqipërisë është një burim shprese për të tjerët, përfundoi Ricardo Hausmann.

/Përktheu dhe përshtati në shqip: N.Buzuku/

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here